Over het project

Over het project

"Ziek. Tussen lichaam en geest" is een samenwerking tussen 3 culturele spelers in de stad Gent: STAM - Gent Cultuurstad, het Museum Dr. Guislain en de Bijloke Muziekcentrum Gent. Samen beslisten ze, een tentoonstelling en een uitgebreid kunstenprogramma over de thematiek ‘Ziek. Tussen lichaam en geest' in te richten.

Het project zal de afronding van 700 jaar ziekenzorg in de Bijloke markeren, het 150-jarig bestaan van het gebouw van het Guislaininstituut en het kadert in het 200-jarig bestaan van de Broeders van Liefde.

‘Ziek. Tussen lichaam en geest' is een tentoonstelling

De tentoonstelling ‘Ziek' stelt volgende vragen: Waarom is iemand ziek? Wat is de oorzaak van hoofdpijn, depressie of alcoholisme? Heeft de aandoening een lichamelijke of een geestelijke oorsprong? Of wordt de oorzaak ergens anders gezocht: een boze geest, een emotieloze opvoeding of liederlijk gedrag? Heeft het ene ook wel altijd met het andere te maken? Het tijdperk waarin men leeft, bepaalt heel sterk hoe men naar ziektes kijkt. In een bepaalde cultuur is een ziekte trendy, in een andere is ze taboe. ‘Ziek' toont hoe wetenschappers en kunstenaars deze vragen in beeld hebben gebracht.

Lees meer over de tentoonstelling

‘Ziek. Tussen lichaam en geest' is een kunsten- en erfgoedprogramma

Ziek zoekt uit hoe verschillende kunstdisciplines met deze vragen omgingen in lang vervlogen tijden maar ook vandaag de dag. De Bijloke Muziekcentrum en het STAM / Gent Cultuurstad

Muziekcentrum de Bijloke exploreert in dit kader verscheidene invalshoeken. Sommige componisten waren ziek of hadden psychische ‘aandoeningen' waardoor hun muzikale composities beïnvloed werden. Zo had de middeleeuwse Hildegard von Bingen zware migraineaanvallen waarbij ze hallucinaties kreeg.
Sidi Larbi Cherkaoui geeft zijn visie op haar muziek en die van vrouwelijke mystici uit de byzantijnse en islamitische culturen in de dansproductie Origine.
De psychoses van Beethoven belichten we zowel via pianosonates met Ronald Brautigam als via orkestraal werk, uitgevoerd door Anima Eterna en Jos van Immerseel. Ook Schubert was ziek, kende depressies en leed aan syfilis. Hij staat onder meer op de affiche van Dejan Lazic met de pakkende pianosonate D 960, en van Jean Guihen Queyras (cello) en Alexandre Tharaud (piano) met de al even ontroerende 'Arpeggione' sonate D 821.
In de islamwereld is er een belangrijke mystieke strekking die de muziek tot centrum maakt van haar traditie (muziek als vehikel om met het goddelijke in contact te komen): het soefisme.
Naar aanleiding van de 800 jaar geleden geboren Rumi (°1207), de beroemdste soefi-dichter, brengt het Turkse Akis Ensemble muziek op zijn teksten. Iets heel anders dan weer is wat Olivier Messiaen wist te componeren in de mensonwaardige omstandigheden in een naziconcentratiekamp tijdens W.O. II. Zijn Quatuor pour la fin du temps, in een versie van het Trio Wanderer, doet nog altijd iedereen verstillen.
Het project rond de madrigali van Monteverdi van het barokorkest B'Rock en Muziektheater Transparant reveleert dan weer de lichamelijke, sensuele zijde van een op het eerste gezicht geestelijke en compleet ontvleesde muziekvorm. Sommige componisten waren fysiek gehandicapt en sublimeerden hun gebrek in hun composities, zoals de blinde Francesco Landini, de belangrijkste componist uit het Italiaanse Trecento en Antonio Zacara da Teramo (ca.1350-1413), die behalve aan een huidziekte ook leed onder het gemis van een aantal vingers en tenen. Het ensemble La Folata sluit met muziek van beiden het kunstenprogramma af onder de toepasselijke noemer Corpus Imperfectum, musica perfecta.

Bekijk het kunst- en erfgoedprogramma

‘Ziek. Tussen lichaam en geest' is een documentaire

Het burgerlijk gasthuis De Bijloke heeft in de geschiedenis van de stad Gent een grote rol gespeeld. Deze kliniek was vervlochten met het stadsleven waar ze voornamelijk een sociale en wetenschappelijk rol vervulde. Ze diende zowel als basis voor een democratische gezondheidszorg (maatschappelijk vangnet – armenhuis) als voor de basis van het wetenschappelijk onderzoek (universitaire opleiding). Op de nieuwbouw- en restauratiewerven verwijst alles naar een nieuwe toekomst en herwaardering en vooraleer alle sporen uitgewist zijn, nemen enkele getuigen u mee naar het verleden van de Bijloke.

Ook het Guislaininstituut heeft een nieuwe bestemming gekregen. In de oude geklasseerde site werd o.a. een museum gecreëerd en in de nieuwe paviljoenen worden de patiënten up-to-date verzorgd. Hoe de psychiatrie en de verzorgen van de psychiatrische patiënt in de vijftiger jaren toegepast werd en zich verder ontwikkelde wordt via getuigenissen en door documentatie uit het museum toegelicht. 

De nieuwe documentaire "De Blauwe Kamer" is te zien in de tentoonstelling 'Ziek. Tussen lichaam en geest'.

Bekijk de trailer van de documentaire De Blauwe Kamer

‘Ziek. Tussen lichaam en geest' is een publicatie

Het boek ‘Ziek. Tussen lichaam en geest' brengt de zoektocht naar de fenomenen lichaam en geest.

In 17 toegankelijke bijdragen lichten internationale specialisten uit België, Nederland, Duitsland, Groot-Brittannië en Amerika, de zoektocht naar ziektes en de lichaam-geest verhouding toe. De verschillende auteurs benaderen de lichaam-geest problematiek en diverse ziektes met een andere bril en tonen de relativiteit van de kennis ter zake. De thema's worden interdisciplinair bekeken: kunsthistorici, filosofen, etnologen, psychiaters, psychologen, muziekwetenschappers, historici, geneesheren en fictieauteurs.

Lees meer over de publicatie